RAADhuis Schijndel

In Schijndel is een unieke herbestemming van een voormalig gemeentehuis te zien. Uniek in meerdere opzichten: de architectuur, de verduurzaming en de invulling en het gebruik van het gebouw vormen een prachtige aanvulling op elkaar.

Nieuwe functie

Door de fusie van de drie gemeenten Schijndel, Veghel en Sint- Oedenrode tot Meierijstad verloor het gemeentehuis aan de Markt in Schijndel zijn functie. Gemeente, architect, ontwerpers, gebruikers en bewoners bedachten samen voor het centraal gelegen karakteristieke gebouw een nieuwe functie. Nu biedt het RAADhuis onderdak aan een bibliotheek, een brede gemeentelijke kunstcollectie, een klantcontactcentrum en een toeristisch informatiepunt. Er zijn een trouwzaal, verschillende cursus- en werkruimtes, een lees-bar en ruimtes om te verhuren. Mensen komen er om te werken, af te spreken, een boek te lenen, kunst te kijken. Het is geen museum. Er mogen juist dingen die in veel musea verboden zijn, zoals aan werken zitten. Het is een plaats voor jong en oud. Nederland is een culturele hotspot rijker.

Bijzonder gebouw

Het voormalige gemeentehuis is een bijzonder gebouw. Het oorspronkelijke ontwerp dateert uit 1959. Het vrij strenge bakstenen gebouw is van binnen rijk gedetailleerd. Marmeren omlijstingen rond de deuren, natuurstenen vloeren met ingelegd marmer, gemetselde wanden met gefrijnde natuursteen banden en een prachtig plafond in de centrale hal. Ten Bras Westinga architecten uit Amersfoort heeft bij het ontwerp zo veel mogelijk rekening gehouden met die rijkdom. Door een ingenieuze verlaging van een deel van één van de vloeren is het gebouw bovendien eigentijds en gebruiksvriendelijk. Open en licht en van verschillende kanten uitnodigend. Het gebouw is met zorg aangepast en goed geïsoleerd zodat het nu een A+ label voor energieverbruik heeft. Het bewijs dat ook een bestaand gebouw CO₂-uitstoot kan beperken.

De kunst van het...

Vanuit het dwalen door het hele gebouw - als het ware van schatkamer naar schatkamer - bedacht Duinzand een overkoepelend verhaal: “ De Kunst van het… “ . Zo is er de kunst van het kijken, voelen, vertellen, concentreren, ontroeren, aarden, liefhebben, verwonderen, fantaseren, herinneren, verbeelden. Kinderboeken vallen bijvoorbeeld onder ‘de kunst van het fantaseren’, informatieve boeken onder ‘ontdekken’ en volwassen boeken onder ‘vertellen’. Kunst en boeken gaan een relatie aan.

Designwolf tekende het interieur. Met respect voor het oorspronkelijke interieur hebben zij kleur toegevoegd en bestaande belijning doorgetrokken in hun ontwerp. Verlichtingsarmaturen werden (aangepast met led) teruggeplaatst en meubilair hergebruikt.

Speurtocht

Voor de Kunst van het… is een interactief spel gemaakt. Het laat bezoekers van alle leeftijden kennismaken met de collectie door het uitvoeren van een aantal opdrachten. Daarvoor krijgen ze een mobiel apparaat mee, om opdrachten uit te voeren. De speurtocht leidt langs zeer verschillende objecten, want de opgebouwde kunstcollectie is zeer divers. Het bijzondere aan de manier waarop de opdrachten gemaakt zijn, is dat er geen goede of foute antwoorden zijn. De speler wordt gevraagd om bijvoorbeeld uit een aantal werken de mooiste te kiezen of een tekstballon te plaatsen.

Bezoekers

Het statige gemeentehuis is een toegankelijke plek geworden. Niet alleen voor de inwoners van Meierijstad, maar interessant voor iedereen die een dag uit wil en op een andere manier verrast wil worden.

Ontwerptoelichting herbestemming gemeentehuis Schijndel

Het voormalige gemeentehuis in Schijndel is een bijzonder gebouw. Het oorspronkelijke ontwerp uit 1959 is van de Amersfoortse architect J.C. van Buijtenen. Het werd opgeleverd in 1961. In 1990 werd het gemeentehuis uitgebreid en werd de nieuwbouw gekoppeld aan het originele gebouw. Het gebouw staat op de markt in het centrum van het dorp en vormt een drie-eenheid op het plein samen met de kerk en de glazen boerderij van MVRDV.

In opdracht van de gemeente Meierijstad maakte Ten Bras Westinga uit Amersfoort een ontwerp om de bibliotheek en de omvangrijke kunstcollectie van de gemeente in het gebouw onder te brengen. Daarnaast kregen het Toeristisch Informatiepunt, Burgerzaken en het klantcontactcentrum van de gemeente er ook een plek. Het statige gemeentehuis, met een bel-etage, moest een voor iedereen toegankelijke plek in het dorp worden. Een open en flexibel gebouw waar kruisbestuiving en menging van functies gestimuleerd worden.

Het gedeelte waarmee de nieuwbouw uit 1990 gekoppeld was aan het oude deel van het gemeentehuis werd afgebroken. De littekens die hierdoor in de gevel zichtbaar werden, zijn gebruikt om vitrine-ramen en een nieuwe entree te maken.
Door een deel van de vloer (van de voormalige trouwzaal) te verlagen tot het niveau van het omliggende maaiveld, ontstond er een dubbelhoge ruimte en een entree zonder drempels aan deze kant. Binnen leverde dit een split level op, waarmee de bel-etage en het souterrain met elkaar verbonden werden. Het souterrain grenst aan de lager gelegen tuin die opnieuw is ingericht. De eerst wat kelderachtige ruimte is nu licht, open en toegankelijk.

Aan de marktzijde bracht Ten Bras Westinga juist de voormalige trap naar de beletage terug. Een trap waar veel mensen nog herinneringen aan hadden, door bezoek aan het gemeentehuis of omdat hun trouwfoto daar is gemaakt. Ook hier kunnen mensen nu het gebouw weer binnentreden, en daarmee is er geen voor- of achterkant meer.

Het vrij strenge bakstenen gebouw is van binnen rijk gedetailleerd. Marmeren omlijstingen rond de deuren, natuurstenen vloeren met ingelegd marmer, gemetselde wanden met gefrijnde natuursteen banden en een prachtig plafond in de centrale hal. We hebben zoveel mogelijk behouden en waar nodig hergebruikt voor herstelwerk.

In aanloop naar het interieurontwerp werd de karakteristieke indeling met alle kamers (burgemeester, wethouders, griffier, etc.) als concept gebruikt voor de bibliotheek met kunstcollectie: ‘dwalen van schatkamer naar schatkamer’.
Duinzand ontwikkelde vervolgens de overkoepelende verhaallijn en koppelde daarmee de verschillende functies in het gebouw door middel van kunst aan elkaar. “De kunst van het…” ontroeren, fantaseren, vertellen, onderzoeken, voelen, kijken, etc. De verschillende kamers hebben een thema gekregen waar kunst, boeken en poëzie elkaar aanvullen.
Designwolf ontwierp het interieur. Zij zochten in materialisering de verbinding met het oorspronkelijke gebouw en voegden daar kleur aan toe. De schuin gefrijnde lijnen van het natuursteen werden bijvoorbeeld overgenomen in de eiken bekleding van de balies. Oorspronkelijke verlichtingsarmaturen werden van zolder gehaald en ook het meubilair uit de raadzaal werd hergebruikt.

Er is hier zo een unieke plek ontstaan, waar de kunstcollectie op een laagdrempelige manier ontsloten is, ondersteund door de collectie van de bibliotheek, of andersom.

TenBrasWestinga

Cultuur en identiteit staan voorop in het ontwerp

Wij zijn een veelzijdig bureau dat zich richt op complexe culturele projecten, herbestemmingen, interieurs, woonzorgcentra, onderwijs- en woongebouwen. Het bureau is opgericht in 2008 door Roel ten Bras en Maaike Westinga. Wij maken ruimten primair voor mensen, verbonden met hun plek, met een herkenbare identiteit. Goede ruimten die in intensieve dialoog met opdrachtgevers en gebruikers tot stand komen.
Onze missie is samen streven naar gezonde, toekomstbestendige, flexibele gebouwen en interieurs. We zijn op zoek naar vernieuwende concepten, waarin de cultuur en identiteit van de te huisvesten organisatie voorop staat. We omarmen innovatie, nieuwe materialen en bouwtechnieken, maar kijken eerst naar mogelijk hergebruik.
 
Een rijke culturele achtergrond.

Kenmerkend voor ons bureau is de diversiteit van onze opdrachten: complexe culturele projecten zoals theaters, multifunctionele accommodaties en poppodia; herbestemmingen voor publieke gebouwen en wonen, onderwijsgebouwen, woonzorgcentra en interieurs. De ontwerpen worden gebaseerd op de unieke aspecten van elke opgave. De ruimtelijke opzet wordt tegelijkertijd vanuit de stedenbouwkundige schaal en vanuit het interieur ontwikkeld.
We gebruiken de opgedane kennis van een reeks gerealiseerde, interessante culturele projecten en herbestemmingen, zoals de gecombineerde uitbreiding van de Stadsschouwburg en de Melkweg in Amsterdam, de transformatie van een voormalige elektriciteitscentrale in Dordrecht tot cultuurcentrum en de herbestemming van het Vondelparkpaviljoen in Amsterdam tot VondelCS, in renovaties en verbouw van theaters zoals Leiden, Alkmaar, Drachten, Tiel, en in culturele centra in o.a. Schijndel, Etten-Leur, Bree (België) en Istanbul.
We streven naar vernieuwende (woon)concepten in de zorg, zoals in de vernieuwbouw en uitbreiding van Huize het Oosten in Bilthoven, woon(-zorg)complexen in Ede en Rheden en de verbouw van het voormalige gemeentehuis in Laren tot gezondheidscentrum.
Ons bureau wordt steeds vaker gevraagd voor interieuropgaven van publieke gebouwen zoals LantarenVenster, Vondel CS, horeca en theaters in Alkmaar, Drachten en Tiel, de inrichting van bibliotheken in Rosmalen, Hoogvliet en Almere, en de tentoonstelling voor de expositie 400 jaar RuG.
 
Team

Wij zijn een compact bureau wat gebruik maakt van een breed netwerk van professionals. Met een horizontale structuur zijn de lijnen kort en kunnen we snel antwoord geven op elke vraag. Ons bureau maakt zich sterk voor samenwerking en kennisdeling, niet alleen tussen architecten, stedenbouwers en landschapsarchitecten, maar ook met andere disciplines.